นโยบายการเงินคืออะไร? ส่งผลอย่างไรต่อระบบเศรษฐกิจ?
หลายคนอาจจะเคยได้ยินคำว่า “นโยบายการเงิน” กันมาบ้างแล้ว แต่อาจจะยังไม่ค่อยเข้าใจรายละเอียดว่า นโยบายการเงินคืออะไร แตกต่างจากนโยบายการคลังอย่างไร มีนโยบายการเงินแบบไหนบ้าง และนโยบายแต่ละแบบส่งผลต่อระบบเศรษฐกิจอย่างไร วันนี้ แรบบิท แคร์ จะมาอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ เอง
นโยบายการเงินคืออะไร
นโยบายการเงินคือนโยบายที่ธนาคารกลางของประเทศหนึ่ง ๆ กำหนดขึ้นเพื่อรักษาเสถียรภาพด้านราคา รักษาเสถียรภาพของระบบการเงิน และส่งเสริมเศรษฐกิจให้เติบโตอย่างยั่งยืน โดยธนาคารกลางของประเทศส่วนใหญ่จะใช้อัตราดอกเบี้ยนโบยบายเป็นเครื่องมือทางการเงินหลักที่ใช้ในการดำเนินนโยบายการเงิน แต่ในบางประเทศอาจมีการใช้เครื่องมือทางการเงินอื่น ๆ อย่างอัตราแลกเปลี่ยนและการซื้อ/ขายพันธบัตรและตราสารหนี้ ในการกำหนดปริมาณเงินในระบบเศรษฐกิจ
สำหรับธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) จะใช้อัตราดอกเบี้ยนโยบายเป็นเครื่องมือหลักในการดำเนินนโยบายการเงิน
นโยบายการเงินแตกต่างจากนโยบายการคลังอย่างไร?
หลายคนอาจสับสนระหว่างนโยบายการเงินกับนโยบายการคลังว่าแตกต่างกันอย่างไร ถึงแม้ว่านโยบายการเงินและนโยบายการคลังจะเป็นนโยบายที่ส่งผลต่อเศรษฐกิจเหมือนกัน แต่ก็มีความแตกต่างกัน ดังนี้
นโยบายการเงินจะเป็นนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการปรับลดเพิ่มปริมาณเงินในระบบเศรษฐกิจเป็นหลักเพื่อรักษาระดับอัตราเงินเฟ้อไม่ให้สูงหรือต่ำจนเกินไป ซึ่งจะช่วยให้เศรษฐกิจเติบโตอย่างยั่งยืน นโยบายการเงินมีธนาคารกลางเป็นผู้ออกนโยบาย โดยใช้เครื่องมือทางการเงินต่าง ๆ ในการดำเนินการตามนโยบาย
ส่วนนโยบายการคลังเป็นนโยบายการใช้งบประมาณของรัฐเพื่อให้บรรลุเป้าหมายทางเศรษฐกิจ เช่น กระตุ้นการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจหรือรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจภายในประเทศ นโยบายการคลังมีรัฐบาลเป็นผู้ออกนโยบาย ซึ่งส่วนใหญ่จะเกี่ยวข้องกับการหารายได้และรายจ่ายของรัฐบาล เช่น การเก็บภาษีประเภทต่าง ๆ การจัดสรรงบประมาณ
จึงเห็นได้ว่านโยบายการเงินและนโยบายการคลังมีความแตกต่างกันและไม่ได้ออกโดยหน่วยงานเดียวกันอย่างที่มักจะเข้าใจผิด
นโยบายการเงินมีอะไรบ้าง
นโยบายการเงินสามารถแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบคือนโยบายการเงินแบบผ่อนคลายและนโยบายการเงินแบบเข้มงวด ซึ่งนโยบายทั้ง 2 รูปแบบจะช่วยรักษาระดับอัตราเงินเฟ้อให้อยู่ในเกณฑ์ที่กำหนด โดยมีกลไกดังนี้
นโยบายการเงินแบบผ่อนคลาย
นโยบายการเงินแบบผ่อนคลายหรือนโยบายการเงินแบบผ่อนปรนคือนโยบายการเงินที่ธนาคารกลางใช้เมื่อต้องการให้ระบบเศรษฐกิจขยายตัวในกรณีที่เศรษฐกิจซบเซา เช่น เมื่อได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 หรือเมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจอย่างวิกฤตแฮมเบอร์เกอร์
เครื่องมือทางการเงินหลักที่ธนาคารส่วนใหญ่ใช้ในการดำเนินนโยบายการเงินแบบผ่อนคลายคือการลดอัตราดอกเบี้ยนโยบาย ซึ่งจะทำให้อัตราดอกเบี้ยเงินกู้และเงินฝากปรับตัวลง ผู้คนสนใจกู้ยืมเงินมาใช้จ่าย/ลงทุนกันมากขึ้น รวมถึงฝากเงินไว้กับธนาคารน้อยลง ทำให้เกิดเงินหวุนเวียนในระบบมากขึ้นและเศรษฐกิจขยายตัว ตัวอย่างของการลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายในประเทศไทยคือเมื่อ
ถึงแม้ว่าอัตราดอกเบี้ยนโยบายจะเป็นเครื่องมือหลักในการดำเนินนโยบายการเงิน แต่ในบางประเทศก็มีการใช้เครื่องมืออื่น ๆ เพิ่มเติมเมื่อการลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายเพียงอย่างเดียวไม่ได้ผล เช่น มาตรการ Quantitative Easing (QE) ในประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นการกว้านซื้อตราสารทางการเงินระยะกลาง - ยาว เช่น พันธบัตรรัฐบาล ตราสารหนี้เอกชน เพื่อทำให้ตราสารเหล่านั้นมีราคาสูงขึ้น และมีอัตราดอกเบี้ยในตลาดพันธบัตรต่ำลง รวมถึงตราสารเหล่านั้นก็จะเปลี่ยนสภาพเป็นเงินสดให้ธนาคารเอกชนเตรียมปล่อยสินเชื่อให้นักธุรกิจได้ทันที จึงเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจได้อีกทางหนึ่ง
นโยบายการเงินแบบเข้มงวด
ส่วนนโยบายการเงินแบบเข้มงวดคือนโยบายการเงินที่ธนาคารกลางใช้เพื่อชะลอการเติบโตของระบบเศรษฐกิจเมื่อเศรษฐกิจมีความร้อนแรงจนทำให้เงินเฟ้ออยู่ในระดับสูง ซึ่งจะส่งผลเสียต่อระบบเศรษฐกิจในระยะยาว โดยธนาคารกลางจะดำเนินนโยบายการเงินแบบเข้มงวดในทิศทางตรงกันข้ามกับนโยบายการเงินแบบผ่อนคลาย
ยกตัวอย่างเช่น แทนที่จะลดอัตราดอกเบี้ยนโยบาย ธนาคารกลางก็จะเพิ่มอัตราดอกเบี้ยนโยบายเพื่อกระตุ้นให้คนฝากเงินไว้กับธนาคารมากขึ้น มีการจับจ่ายใช้สอยน้อยลง และเมื่อดอกเบี้ยในการกู้ยืมเงินสูงขึ้น ก็จะทำให้ธุรกิจต่าง ๆ ชะลอการกู้เงินเพื่อลงทุนเพิ่มเช่นกัน ซึ่งจะช่วยลดปริมาณเงินที่หมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจ แก้ปัญหาเงินเฟ้อสูงเกินไป เช่น ในเดือนมกราคมที่ผ่านมา คณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) ได้มีมติขึ้นอัตราดอกเบี้ยนยบายจาก 1.25% ต่อปีเป็น 1.50% ต่อปี เนื่องจากอัตราเงินเฟ้อพื้นฐานยังทรงตัวในระดับสูง
ส่วนมาตรการที่ตรงข้ามกับมาตรการ Quantitative Easing (QE) คือมาตรการ Quantitative Tightening (QT) ซึ่งเป็นการขายตราสารทางการเงินที่เคยซื้อไว้คืนให้ตลาดการเงินหรือปล่อยพันธบัตรรัฐบาลที่ซื้อจากธนาคารพาณิชย์หมดอายุ ซึ่งในทางทฤษฎีแล้วจะส่งผลให้ราคาตราสารปรับตัวลงและส่งผลให้อัตราดอกเบี้ยปรับตัวเพิ่มขึ้นในที่สุด
นโยบายการเงินส่งผลต่อเศรษฐกิจอย่างไร
จะเห็นว่านโยบายการเงินส่งผลต่อระบบเศรษฐกิจอย่างเห็นได้ชัด โดยนโยบายการเงินแบบผ่อนคลายจะช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจในเวลาที่เศรษฐกิจซบเซาและนโยบายการเงินแบบเข้มงวดจะช่วยชะลอการเติบโตของเศรษฐกิจให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม เพื่อรักษาเสถียรภาพของระบบการเงินและส่งเสริมเศรษฐกิจให้เติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาว
นโยบายการเงินส่งผลต่อการวางแผนการเงินของคุณอย่างไร
อันที่จริงแล้ว นโยบายการเงินไม่ใช่เรื่องไกลตัวสำหรับคนทั่วไปขนาดนั้น เนื่องจากนโนบายเหล่านี้สามารถส่งผลต่อสภาวะเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศและผลตอบแทนจากการลงทุนได้ จึงเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ควรพิจารณาก่อนวางแผนการเงิน
เช่น ในช่วงที่ธนาคารกลางดำเนินนโยบายการเงินแบบเข้มงวด ส่งผลให้ดอกเบี้ยสูง การฝากเงินไว้ในธนาคารก็จะได้ผลตอบแทนมากขึ้น แต่การกู้เงินมาซื้อบ้านก็จะมีค่าใช้จ่ายมากขึ้นเช่นกัน ดังนั้น การวางแผนการเงินในช่วงนั้นอาจจะเน้นไปที่การฝากเงินมากกว่าการกู้เงินมาจับจ่ายใช้สอย
หรือในช่วงที่ธนาคารกลางดำเนินนโยบายการเงินแบบผ่อนคลาย เราอาจจะเลือกฝากเงินในธนาคารน้อยลง แล้วลองศึกษาตัวเลือกการลงทุนอื่น ๆ ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า เช่น การซื้อประกันชีวิตสะสมทรัพย์ ซึ่งเป็นประกันชีวิตอีกรูปแบบหนึ่งที่ให้ความคุ้มครองชีวิตควบคู่ไปกับการเก็บออมเงิน โดยจะได้รับผลตอบแทนเป็นทุนประกันคืนพร้อมเงินปันผลเมื่อส่งเบี้ยประกันครบตามที่ตกลงกันไว้ ซึ่งเป็นอีกวิธีการออมเงินระยะยาวที่ช่วยให้เงินที่มีอยู่งอกเงยได้อีกวิธีหนึ่ง แถมยังสามารถนำมาลดหย่อนภาษีได้อีกด้วย
ประกันออมทรัพย์ที่ แรบบิท แคร์ แนะนำ
![ไทยประกันชีวิต “แฮปปี้มีเงินใช้”](https://rabbit-care-images.imgix.net/Product_bannermb3_71eb13d74e/Product_bannermb3_71eb13d74e.jpg?ixlib=js-3.8.0&auto=compress%2Cformat&fit=clip&q=80)
ประกันชีวิต
- จ่ายเบี้ย 5 ปี คุ้มครองนาน 15 ปี
- รับเงินคืนทุกปีตลอดสัญญารับเงินคืน 521%
- การันตีเงินคืน 3% ทุก 2 ปี
- ลดหย่อนภาษี สูงสุดปีละ 1 แสนบาท
- สมัครได้ตั้งแต่อายุ 1 เดือน - 65 ปี
- เลือกชำระเบี้ยได้ รายเดือน, 3 เดือน และรายปี
![ไทยประกันชีวิต ทรัพย์ปันผล](https://rabbit-care-images.imgix.net/Product_bannermb5_81dc846346/Product_bannermb5_81dc846346.jpg?ixlib=js-3.8.0&auto=compress%2Cformat&fit=clip&q=80)
ประกันชีวิต
- ชำระเบี้ยแค่ 10 ปี คุ้มครองถึงอายุ 85 ปี
- รับเงินปันผลทุกปี ปีละ 1%
- ครบสัญญารับเงินก้อนคืน 110%
- ลดหย่อนภาษีได้ สูงสุด 1 แสนบาท
- สมัครได้ตั้งแต่ อายุ 1 เดือน - 60 ปี
![ประกันชีวิต “ไทยประกันชีวิต”](https://rabbit-care-images.imgix.net/Product_bannermb4_7942fffb67/Product_bannermb4_7942fffb67.jpg?ixlib=js-3.8.0&auto=compress%2Cformat&fit=clip&q=80)
ประกันชีวิต
- คุ้มครองจากอุบัติเหตุ เพิ่มสูงสุด 1 แสนบาท
- กรณีนอน รพ. รับเงินชดเชย 500 บาท/วัน
- รับเงินคืนตลอด สัญญารวม 174%
- เบี้ยเริ่มต้นวันละ 16 บาท
- สมัครได้ตั้งแต่อายุ 1 เดือน - 55 ปี
- ลดหย่อนภาษี ได้สูงสุด 1 แสนบาท
![ประกันชีวิตสะสมทรัพย์](https://rabbit-care-images.imgix.net/Insurance_Life_Main2_1060x596_78a2624389/Insurance_Life_Main2_1060x596_78a2624389.jpg?ixlib=js-3.8.0&auto=compress%2Cformat&fit=clip&q=80)
ประกันชีวิต
- การันตีรับเงินคืน 3% ทุกปี
- กรณีมีชีวิตอยู่รับเงิน สูงสุด 310%
- จ่ายค่า เบี้ยคงที่ ไม่ปรับเพิ่มตามอายุ
- จ่ายค่าเบี้ย 10 ปี คุ้มครองนาน 20 ปี
- รับสิทธิลดหย่อนภาษี สูงสุด 100,000 บาท