ประเพณีสงกรานต์ ควรทำอะไรบ้าง ? เพื่อเป็นการรักษาวัฒนธรรมไทย ไม่ให้เป็นแค่กิจกรรมเล่นน้ำเพียงอย่างเดียว

ใกล้เข้ามาแล้วกับประเพณีสงกรานต์ 2567 ที่กำลังจะมาถึง ซึ่งในปัจจุบันเมื่อพูดถึงประเพณีสงกรานต์แล้ว คนยุคใหม่ก็จะนึกถึงการเล่นสาดน้ำ ประแป้งนัดกินเลี้ยงสังสรรค์กับเพื่อน ๆ ในวันหยุดยาว การไปคอนเสิร์ตที่สนุกสุดเหวี่ยงเพราะได้ไปใช้ช่วงเวลากิจกรรมกับผองเพื่อนพร้อมกับน้ำเย็น ๆ สาดเล่นกันจนชุ่มฉ่ำ แต่แท้จริงแล้วแรกเริ่มเดิมทีประเพณีสงกรานต์นั้นมีอะไรที่มากกว่าการเล่นสาดน้ำสังสรรค์อยู่มาก เพราะประเพณีสงกรานต์ถือเป็นประเพณีที่มีความเป็นมามาอย่างยาวนาน มีกิจกรรมต่าง ๆ ที่แฝงไปด้วยกุศโลบายในการขับไล่สิ่งไม่ดี เรื่องบาดหมางใจต่าง ๆ และเปี่ยมไปด้วยความสวยงามของวัฒนธรรมดั้งเดิม รวมถึงเป็นการปลูกฝังความดีงาม ความรักความอบอุ่นในครอบครัวอีกด้วย

และเนื่องจากปัจจุบันนั้นอาจมีหลายคนที่ได้เผลอหลงลืมที่มาที่ไปรวมถึงแก่นแท้ของประเพณีสงกรานต์ที่เคยมีอยู่ไว้ไป วันนี้ แรบบิท แคร์ จึงอยากเป็นส่วนหนึ่งในการอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีไทย รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับวันสงกรานต์มาให้ และลิสต์สิ่งที่น่าทำในวันสงกรานต์ที่จะช่วยเป็นการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทย เผื่อเพื่อน ๆ คนไหนสนใจจะได้ลองนำไปใช้ในประเพณีสงกรานต์ปีนี้ที่กำลังจะมาถึงนั่นเอง

ประเพณีสงกรานต์ คืออะไร ?

หอสมุดแห่งชาติได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับประเพณีสงกรานต์ว่า ประเพณีสงกรานต์นั้นถือเป็นประเพณีเก่าแก่ของไทยที่สืบทอดกันมาตั้งแต่สมัยโบราณ เป็นประเพณีที่เต็มไปด้วยความงดงาม ความอ่อนโยน ความเอื้ออาทร อีกทั้งยังเต็มไปด้วยความสนุกสนาน ความอบอุ่น และความกตัญญูรู้คุณ การให้เกียรติเคารพซึ่งกันและกัน โดยในประเพณีสงกรานต์นั้นจะมีการใช้น้ำเป็นสื่อกลางในการเชื่อมสัมพันธไมตรี

ประเพณีสงกรานต์หรือวันสงกรานต์นั้นถูกกำหนดไว้ว่าเป็นวันขึ้นปีใหม่ไทยตามคติโบราณที่สืบทอดกันมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งโดยปกติแล้วประเพณีสงกรานต์นั้นจะถูกกำหนดให้มีอยู่ทั้งสิ้น 3 วันด้วยกันอีกทั้งยังมีชื่อเรียกที่แตกต่างกัน คือ วันแรก – วันมหาสงกรานต์ หรือก็คือวันที่พระอาทิตย์เคลื่อนจากราษีมีนเข้าสู่ราศีเมษ , วันที่ 2 – วันเนา , และวันที่ 3 – วันเถลิงศก หรือก็คือวันขึ้นปีใหม่ไทย (เปลี่ยนจุลศักราช) 

สำหรับช่วงเวลาที่ผ่านมานั้นวันมหาสงกรานต์ของไทยจะตรงกับวันที่ 13 เมษายน แต่ในเวลาต่อไปก็จะถูกเปลี่ยนเป็นวันที่ 14 เมษายน เนื่องจากในการคำนวณคัมภีร์สุริยยาตร์นั้นวันมหาสงกรานต์จะเลื่อนไป 1 วันในทุก ๆ 60 กว่าปี ดังนั้นปัจจุบันปฏิทินหลวงจึงได้มีการกำหนดให้วันที่ 13-15 เมษายนเป็นช่วงของเทศกาลสงกรานต์ และสำหรับวันเถลิงศกนั้นยังคงต้องมีการคำนวณกันต่อไปในบางปีจึงมีวันเถลิงศกในวันที่ 15 เมษายน และบางปีจะมีวันเถลิงศกในวันที่ 16 เมษายนนั่นเอง

ประเพณีสงกรานต์ ประวัติ

หลังจากที่ได้ทราบกันไปแล้วว่าประเพณีสงกรานต์นั้นคืออะไร ก็มาถึงการทำความรู้จักกับประวัติวันสงกรานต์ ทั้งในส่วนของจุดเริ่มต้นประเพณีสงกรานต์ ประเพณีสงกรานต์ เกิดขึ้นเมื่อไร มาลองอ่านเพื่อศึกษาให้เข้าใจจะได้รู้ที่มาที่ไปของประเพณีสงกรานต์

สำหรับวันสงกรานต์หรือวันมหาสงกรานต์ของไทยเรานั้น แรกเริ่มเดิมทีเป็นวันที่ได้รับอิทธิพลมาจากเทศกาลโฮลีของประเทศอินเดียแต่จะแตกต่างกันตรงที่ประเพณีสงกรานต์ของไทยเรานั้นจะเปลี่ยนจากการสาดสีมาเป็นการสาดน้ำแทนโดยมีจุดประสงค์เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพอากาศที่ที่ความร้อนระอุในช่วงเดือนเมษายนของประเทศไทย อีกทั้งยังถือเป็นการแฝงกุศโลบายในการปัดเป่าสิ่งไม่ดีออกไป ทำให้ในช่วงประเพณีสงกรานต์นั้นจะมีการสาดน้ำประแป้งใส่กันโดยจะไม่คิดถือโทษโกรธกันนั่นเอง

สงกรานต์ คำนี้มาจากภาษาสันสกฤตซึ่งมีความหมายว่า ‘การเคลื่อนย้าย’ โดยแต่โบราณนั้นจะมีความเชื่อว่าในช่วงประเพณีสงกรานต์จะมีการเคลื่อนย้ายของจักรราศี หรืออีกนัยหนึ่งอาจกล่าวได้ว่าเป็นการเคลื่อนย้ายสู่ปีใหม่ จึงทำให้คนไทยเรานั้นได้มีการยึดถือว่าวันสงกรานต์เป็นวันขึ้นปีใหม่ไทย โดยเริ่มนับตั้งแต่อดีตตาลจนมาถึงปี พ.ศ. 2483 ถึงได้เริ่มเปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่ให้เป็นวันเดียวกับสากลในวันที่ 1 มกราคม ของทุกปีแทน

ประเพณีสงกรานต์ มีความสําคัญอย่างไร

ทราบประวัติความเป็นมาและที่มาที่ไปกับประเพณีสงกรานต์กันไปพอหอมปากหอมคอแล้ว ก็มาถึงขั้นตอนที่ต้องทำความเข้าใจเกี่ยวกับความสำคัญที่แท้จริงของประเพณีสงกรานต์กันบ้าง โดยความสำคัญของประเพณีสงกรานต์ก็มีความหลากหลายและมีหลายแง่มุมด้วยกัน ได้แก่

• มีความสำคัญทางด้านความเชื่อที่จะช่วยชะล้างสิ่งไม่ดี และเรื่องร้าย ๆ ให้ออกไปจากชีวิตและเตรียมตัวเริ่มต้นใหม่ในวันปีใหม่ไทย
• ยังถือเป็นวันปีใหม่ไทยของประชาชนคนไทยทุกคน
• เป็นการช่วยดับร้อนในช่วงเวลาที่ร้อนที่สุดของปี
• เป็นช่วงเวลาในการรวมญาติ พบปะครอบครัวที่ไม่ได้เจอกันมานาน
• เป็นการแสดงความกตัญญูต่อผู้ใหญ่และผู้มีพระคุณ
• เป็นวันหยุดให้ได้ผ่อนคลายและใช้เวลาที่มีคุณภาพกับครอบครัว
• เป็นช่วงที่ผู้ใหญ่ในบ้านจะได้ปลูกฝังวัฒนธรรมประเพณีไทยดี ๆ ให้กับลูกหลาน

และทั้งหมดนี้ก็คือสิ่งดี ๆ ที่นับว่าเป็นสิ่งที่ทำให้ประเพณีสงกรานต์นั้นมีความสำคัญของคนไทย และแม้เวลาจะเปลี่ยนไปแค่ไหน ก็อยากให้ทุกคนพึงระลึกกันไว้ว่าประเพณีสงกรานต์นั้นแต่เดิมมีความสำคัญอย่างไร จะได้ไม่หลงลืมรากเหง้าของความเป็นไทยแต่ร่วมรักษากันไปควบคู่กับการเปลี่ยนแปลงของยุคสมัยด้วยนั่นเอง

สงกรานต์ ทําอะไรบ้าง 

เนื่องจากยุคสมัยที่ได้มีการเปลี่ยนแปลงไป อีกทั้งยังมีการงดเว้นในการจัดประเพณีสงกรานต์ในช่วงวิกฤตการแพร่ระบาดของโควิด-19 อาจทำให้หลาย ๆ คนหลงลืมและสับสนกันอยู่บ้าง ว่าในช่วงประเพณีสงกรานต์ New Normal นั้นมีอะไรให้ทำที่จะสามารถสนุกสนานร่วมกับการรักษาวัฒนธรรมไทยไม่ให้กลายเป็นวันเล่นสาดน้ำใส่กันเพียงอย่างเดียว

• กลับบ้านไปหาครอบครัวที่อาจไม่ได้เจอกันมานาน
• ทำการรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ในบ้านเพื่อความเป็นสิริมงคล
• ชวนสมาชิกในครอบครัวไปทำบุญที่วัดเพื่อความเป็นสิริมงคล
• ทำกิจกรรมเพื่อกระชับความสัมพันธ์ระหว่างลูกหลานและผู้สูงอายุในบ้าน
• มอบของขวัญให้กับผู้สูงอายุในบ้านหลังจากที่ไม่ได้ให้มานาน เช่น ซื้อประกันสุขภาพ จาก แรบบิท แคร์ ให้กับพวกท่าน
• ร่วมรับประทานอาหารกับครอบครัวอย่างพร้อมหน้าพร้อมตา
• พาเด็ก ๆ ในบ้านไปเล่นน้ำร่วมสังสรรค์ตามวัฒนธรรมประเพณี
• มีปฏิสัมพันธ์ที่ดีกับเพื่อนบ้านที่อยู่บ้านใกล้เรือนเคียง
• ตั้งเป้าหมายที่อยากจะทำหรือเปลี่ยนแปลงตัวเองในวันขึ้นปีใหม่ไทย
• ออกไปสังสรรค์กับเพื่อนฝูงแต่พอดี 

ทั้งหมดนี้ถือเป็นกิจกรรมที่สามารถทำได้ระหว่างประเพณีสงกรานต์ที่ยังคงความสนุกสนาน ร่วมสมัย และไม่ทิ้งวัฒนธรรมไทย ลองเลือกไปปรับใช้ให้เข้ากับไลฟ์สไตล์ของตนเองและครอบครัวกันได้เลย

สิ่งที่ต้องระวังในช่วงประเพณีสงกรานต์

แน่นอนว่าแม้ประเพณีสงกรานต์นั้นถือเป็นวัฒนธรรมดี ๆ ของไทยเราก็ตามแต่แน่นอนว่าเมื่อเป็นเทศกาลที่มีผู้คนมากมายทั้งประเทศออกมาร่วมทำกิจกรรมและเฉลิมฉลองพร้อม ๆ กันก็มีเรื่องมากมายให้ต้องระมัดระวังกันด้วยเช่นกัน โดยสิ่งที่ควรระวังในช่วงประเพณีสงกรานต์ก็คือ

• ระมัดระวังในเรื่องการเดินทาง ขับรถไม่ประมาท
• ระมัดระวังในเรื่องการดื่มแอลกอฮอล์ เมาไม่ขับ
• ระมัดระวังเด็ก ๆ ในบ้านสูญหายขณะพาไปเล่นสงกรานต์
• ระมัดระวังการโดนลวนลามขณะไปเล่นสงกรานต์
• ระมัดระวังการติดเชื้อโรคต่าง ๆ จากน้ำที่ไม่สะอาด
• ระมัดระวังการสูญหายของทรัพย์สินมีค่า
• ระมัดระวังการเกิดอุบัติเหตุน้อยใหญ่ระหว่างเล่นสงกรานต์

สิ่งเหล่านี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของสิ่งที่ต้องระวังเป็นพิเศษในช่วงประเพณีสงกรานต์เพียงเท่านั้น ในการเฉลิมฉลองไม่ว่าจะเทศกาลไหน ๆ แรบบิท แคร์ ก็ขอให้ทุกคนระมัดระวัง มีสติทุกครั้ง ไม่สนุกสนานเกินเหตุจนเกิดความเสียหายหรือเกิดอันตรายต่อทั้งตนเองและคนรอบตัว

สรุป

และข้อมูลทั้งหมดนี้ก็คือข้อมูล ประวัติความเป็นมา รวมถึงเรื่องน่ารู้ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมประเพณีสงกรานต์ แรบบิท แคร์ หวังว่าจะได้เป็นส่วนหนึ่งในการอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีไทยเอาไว้ เพื่อส่งต่อสิ่งดี ๆ ให้ลูกหลานต่อไป และขอถือโอกาสนี้ในการสวัสดีปีใหม่ไทยทุกคนล่วงหน้า ปีใหม่นี้ขอให้มีแต่สิ่งดี ๆ เรื่องดี ๆ เข้ามา คิดหวังสิ่งได้ก็สมหวังทุกประการด้วยเทอญ