โยคะ (Yoga) มีประโยชน์อย่างไร สามารถบำบัดทั้งร่างกายและจิตใจได้จริงหรือไม่ ?

โยคะ หนึ่งในศาสตร์การออกกำลังกายที่แน่นอนว่าหลายคนคงคุ้นหูกันเป็นอย่างดีและทราบกันถึงประโยชน์หลาย ๆ อย่างที่โยคะมีต่อร่างกายของคนเรา แต่น่าเสียดายที่มีเพียงคนกลุ่มเดียวเท่านั้นที่ตัดสินใจเรียนหรือเล่นโยคะ ซึ่งคาดว่าอาจจะเป็นเพราะเหตุผลหลายประการ ไม่ว่าจะเป็นข้อจำกัดทางด้านเวลา การไม่ทราบว่าโยคะนั้นมีข้อดีและมีประโยชน์ต่อการดูแลสุขภาพมากกว่าที่คิด หรือแม้กระทั่งบางคนมีความสนใจที่จะเรียนแต่ไม่รู้จะเริ่มต้นอย่างไร

วันนี้ แรบบิท แคร์ เลยรวมรวมเรื่องราวน่ารู้มี่เกี่ยวกับ Yoga มาให้ เผื่อจะเป็นตัวช่วยในการสร้างแรงบันดาลใจและช่วยประกอบการตัดสินใจรวมถึงผลักดันให้หลาย ๆ คนหันมาดูแลสุขภาพร่างกายด้วยการเล่น Yoga เพิ่มมากขึ้นนั่นเอง

โยคะ คืออะไร ?

โยคะ (Yoga) คือ การรวมกาย จิต และวิญญาณให้เป็นหนึ่งเดียว อาจกล่าวได้ว่าการฝึก Yoga นั้นเป็นกระบวนการสำหรับผึกกาย ฝึกการหายใจ และฝึกจิตให้มีความจดจ่อกับเรื่องลมหายใจเข้าออก เพื่อที่จะนำไปสู่การมีสมาธิที่ดีขึ้น โดยในแง่ปฏิบัตินั้นจะต้องรวมทั้ง 3 ปัจจัยข้างต้นเข้าด้วยกัน คือจะต้องทำการเคลื่อนไหวอย่างช้า ๆ ประสานลมหายใจเข้าออกกับการเคลื่อนไหว และทำจิตใจให้สงบนิ่งในระหว่างการเคลื่อนไหวนั่นเอง

ความหมายของโยคะ

สำหรับความหมายของโยคะนั้น คำว่า ‘โยคะ’ มาจากรากศัพท์ภาษาสันสกฤต “ยุช” แปลว่า เกาะเกี่ยว, ประสาน, ยึดและผูก, กำกับ และจดจ่อกับความตั้งใจ ใช้ประยุกต์ นอกจากนี้ ยังหมายถึงการรวมหรือร่วมกัน บางความเชื่อกล่าวว่า โยคะคือการรวมกันอย่างแท้จริงระหว่างเจตจำจงของมนุษย์กับเจตนำนงของพระเจ้า

มหาเทว เทไส กล่าวไว้ในบทนำของหนังสือ Gita according to Gandhi (คีตาในทัศนะของคานธี) ว่า ‘โยคะจึงหมายถึงการรวมกันของพลังทั้งหมดของร่างกาย จิตใจ และ จิตวิญญาณเข้ากับพระเจ้า โยคะ หมายถึงการมีวินัยทางปัญญา จิตใจ อารมณ์ เจตจำนง ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นนัยแฝงของโยคะ โยคะยังหมายถึงความสมดุขของจิตวิญญาณซึ่งช่วยให้เรามองเห็นทุกแง่มุมของชีวิตอย่างเท่าเทียมกัน’ 

ทั้งนี้ Yoga เป็นหนึ่งในระบบความเชื่อดั้งเดิมทั้งหกของปรัญชาอินเดีย ซึ่งปตัญชลี ได้รวบรวม ผสาน จัดระบบ และเรียบเรียงในรูปแบบของโศลกสั้นๆ รวม 185 โศลก เรียกว่า โยคสูตร นั่นเอง

ประวัติความเป็นมาของโยคะ

กองแพทย์ทางเลือกกระทรวงสาธาระสุขได้ให้ข้อมูลประวัติความเป็นมาของโยคะว่า โยคะ คือ ภูมิปัญญาอันเป็นนิรันดร์ของอินเดีย กำเนิดจากประเทศอินเดีย มีความผูกพันอยู่กับปรัชญาและศาสนาของฮินดู โดยมีหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับโยคะตั้งแต่อารยธรรมลุ่มน้ำสินธุเมื่อราว 3,000 ปี ก่อนคริสตกาล อีกทั้งนักประวัติศาสตร์บางคนยังเชื่อว่าโยคะนั้นมีมานานกว่า 5,000 ปีเลยทีเดียว

โยคะ มีกี่ประเภท ?

เนื่องจากเป็นสิ่งที่มีประวัติมาอย่างยาวนาน และเป็นศาสตร์ที่มีการคิดค้นมาตั้งแต่โบราณกาล Yoga จึงมีรายละเอียดและมีการแบ่งประเภทเป็นประเภทต่าง ๆ มากมาย ดังนี้

• หฐโยคะ (Hatha Yog ) หฐ มากจากคำ 2 คำ หะ หมายถึงพลังเย็น ส่วน ฐะ หมายถึงพลังร้อน โยคะ หมายถึง การรวมตัวกัน ดังนั้น หฐโยคะ คือ การใช้ศิลปะในการบริหารร่างกาย ภายใต้การควบคุมของจิตใจ

• วินยาสะ (Vinyasa Yoga) ภาษาสันสกฤต แปลว่า ลมหายใจประกอบกับการเคลื่อนไหว ซึ่งการฝึกแบบวินยาสะจะมีการเคลื่อนไหวช้า ๆ อย่างต่อเนื่อง ควบคู่ไปกับการกำหนดลมหายใจอย่างเป็นระบบ ทุกการเคลื่อนไหวจากท่าหนึ่ง ไปสู่อีกท่าหนึ่งจะสอดประสานด้วยลมหายใจ ช่วยเสริมสร้างทั้งความแข็งแรง และความนุ่มนวลของร่างกายและจิตใจไปในตัว

• อัษฎางค์ โยคะ (Ashtanga Yoga) เหมาะสำหรับคนชอบเล่นท่ายาก เนื่องจากเป็นการฝึกกระบวนท่าที่ใช้ร่างกาย ลมหายใจ  และการกำหนดจุดมองของสายตา มารวมกันให้เกิดการเชื่อมต่อภายในจนเกิดการเปลี่ยนแปลง

• อนุสรา โยคะ (Anusara Yoga) คือ การเรียนหฐโยค ให้ลึกซึ้งขึ้นในรูปแบบที่แตกต่าง ในวิธีการสอนของแก่นสารเนื้อหาความสำคัญ เป็นการฝึกที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว คือ ความสามารถในการบำบัดรักษาโรค จากจิตใจออกสู่ร่างกาย โดยการแนะนำให้ผู้เรียนแต่ละคนได้ช่วยตัวเองอย่างเต็มความสามารถ  และได้ใช้ทุกส่วนของร่างกาย ทั้งจิตใจ หัวใจ ในการฝึกปฏิบัติทุกท่วงท่า

• โยคะร้อน (Bikram Yoga) เป็นการฝึกในห้องที่มีอุณหภูมิสูง ใกล้เคียงกับอุณหภูมิร่างกาย (ประมาณ 36-37 องศาเซลเซียส) ทำให้กล้ามเนื้อของเราสามารถยืดหยุ่นได้มากกว่าเดิม และท่าต่าง ๆ ของโยคะร้อนยังสามารถช่วยกระชับกล้ามเนื้อทุกส่วนสัดของร่างกายได้มากขึ้น 

• ไอเยนคาร์โยคะ (Iyengar Yoga) เน้นในเรื่องการจัดท่า การจัดแนวการกระจายนํ้าหนักผ่านแขน ขา และกระดูกสันหลังอย่างถูกต้องเหมาะสม เพื่อให้ผู้giupoได้ประโยชน์จากท่าต่าง ๆ โดยมีอุปกรณ์ช่วยในการฝึก เช่น เข็มขัด ผนังห้อง เก้าอี้ หมอนรอง เป็นต้น ถือเป็นโยคะพื้นฐานที่ไม่จำเป็นต้องอาศัยความอ่อนตัวมากนัก

• กฤปาลูโยคะ (kripalu Yoga) เน้นสมาธิมากพอ ๆ กับการปฏิบัติอาสนะ เหมาะกับผู้ที่มีปัญหาด้านร่างกาย หรือผู้ที่สนใจการทำสมาธิ เรียนรู้ และทำสมาธิจากร่างกายของตัวเอง

• พรีเนทัลโยคะ (Prenatal Yoga) เป็นโยคะที่มีการปรับท่าทางให้เหมาะสำหรับสตรีมีครรภ์ เป็นท่าก่อนคลอด ที่จะทำให้คุณแม่แข็งแรงทั้งตอนก่อนคลอด และหลังคลอดคุณแม่ได้ผ่อนคลายทั้งร่างกาย และจิตใจ ลดความปวดเมื่อย และจัดระเบียบสรีระที่ถูกต้องในระหว่างที่ท้องเริ่มใหญ่ขึ้น

• เรสโตเรทีฟ โยคะ (Restorative Yoga) โยคะฟื้นฟู ผู้ฝึกไม่จำเป็นต้องป่วย หรือบาดเจ็บแต่อาจต้องการฟื้นฟูร่างกาย และจิตใจหลัง จากทำงานหนัก หรือเครียดจัด

• หยินโยคะ (Yin Yoga) เน้นที่ความนิ่งและการค้างท่า การยืดเหยียดระดับลึกของร่างกายจนถึงเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ทั้งผิวหนัง กล้ามเนื้อ ไปที่ข้อต่อ และเส้นเอ็นต่าง ๆ เพื่อเสริมสร้างให้มีการยืดหยุ่นที่ดีขึ้น ร่วมกับการรักษาสมาธิขณะเล่น เพราะท่าการฝึกแบบหยินนั้น จะมีการค้างท่าเป็นเวลา 3-5 นาที

ประโยชน์ของโยคะ

• ช่วยให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกายได้ดีมากยิ่งขึ้น
• ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นให้กับร่างกายและข้อต่อต่าง ๆ ของร่างกาย
• ช่วยปรับแก้สมดุลของร่างกาย ทำให้รูปร่างและทรวดทรงดูดีขึ้น บุคลิกดีขึ้น
• ช่วยเพิ่มความสามารถในการทรงตัว สามารถบาลานซ์ร่างกายได้ดีขึ้น
• ช่วยลดอาการปวดเมื่อยอันเนื่องมากจากการทำงานในชีวิตประจำวัน
• ช่วยลดอาการปวดเมื่อยอันเนื่องมากจากการออกกำลังกายอย่างหนัก
• ช่วยผ่อนคลายความเครียดสะสมและความเครียดที่ต้องเจอในชีวิตประจำวัน
• ช่วยทำให้มีสมาธิมากยิ่งขึ้น สามารถจดจ่อกับสิ่งต่าง ๆ รอบตัวได้ดีมากยิ่งขึ้น
• ช่วยลดการอารมณ์ร้อน ทำให้เป็นคนใจเย็นมากยิ่งขึ้น ควบคุมอารมณ์ตัวเองได้ดีขึ้น
• ช่วยให้มีสติในการทำสิ่งต่าง ๆ มากยิ่งขึ้น เรียนรู้ที่จะคิดก่อนทำ ไม่ใจร้อนวู่วาม
• ช่วยบำบัดรักษาโรคต่าง ๆ ที่มีสาเหตุมากจากความเครียดได้เป็นอย่างดี
• ช่วยลดอาการปวดประจำเดือนได้เป็นอย่างดี

เรียนโยคะ ดีหรือไม่ ?

สำหรับผู้ที่มีข้อสงสัยว่าการเรียนโยคะนั้นดีหรือไม่ คำตอบคือ ดี และดีมาก ๆ สำหรับการดูแลสุขภาพร่างกายและจิตใจ มั่นใจได้เลยว่าเมื่อเรียนแล้วจะเห็นความเปลี่ยนแปลงของตนเองจนเหมือนเปลี่ยนเป็นคนใหม่ กล่าวได้ว่าหากเลือกเรียนโยคะแล้วจะไม่เสียใจทีหลังอย่างแน่นอน

ไม่มีพื้นฐานมาก่อน เรียนโยคะได้ไหม ?

ไม่จำเป็นต้องมีพื้นฐานการออกกำลังกายใด ๆ มาก่อนก็สามารถเริ่มเรียนโยคะได้ เพียงแต่หากเคยฝึกในเรื่องความยืดหยุ่นของร่างกาย การสร้างสมดุลให้กับร่างกาย มีการฝึกสมาธิอยู่แล้วเป็นประจำก็อาจทำให้การเรียนรู้นั่นง่ายขึ้นได้ แต่ถึงจะไม่มีพื้นฐานมาก่อนก็สามารถเรียนได้อย่างแน่นอน

ใครบ้างที่เหมาะกับการเล่นโยคะ

ความจริงแล้วการเล่น Yoga นั้นเหมาะกับคนทุกเพศทุกวัย แต่จะสามารถตอบโจทย์ความต้องการให้กับกลุ่มคนบางกลุ่มเป็นพิเศษได้ คือ

• ผู้ที่ชอบออกกำลังกายแบบสบาย ๆ ไม่รุนแรง
• ผู้ที่ต้องการสร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อ
• ผู้ที่ต้องการสร้างความยืดหยุ่นให้กับร่างกาย
• ผู้ที่ต้องการปรับสมดุลต่าง ๆ ให้กับร่างกาย
• ผู้ที่ชื่นชอบความสงบ เรียบง่าย
• ผู้ที่ต้องการฝึกสมาธิไปพร้อมกับการออกกำลังกาย
• ผู้ที่ต้องการบำบัดจิตใจและร่างกายไปพร้อม ๆ กัน

โยคะบำบัดร่างกายและจิตใจได้จริงหรือไม่ ?

สำหรับผู้ที่สงสัยว่าการเล่น Yoga นั้นสามารถช่วยบำบัดร่างกายและจิตใจได้จริงหรือไม่ คำตอบคือสามารถทำได้เพราะอย่างที่ได้กล่าวไปข้างต้นว่า Yoga คือการฝึกฝนร่างกาย และจิตใจ ทำให้ Yoga นั้นสามารถดูแลทั้งใจส่วนความแข็งแรงและเพิ่มความยืดหยุ่น สร้างความผ่อนคลายให้กับร่างกาย อีกทั้งยังช่วยบำบัดจิตใจได้เป็นอย่างดี

อาจกล่าวได้ว่า Yoga เป็นอีกหนึ่งในทางเลือกที่ดีที่สุดในการเริ่มดูแลสุขภาพร่างกายและจิตใจควบคู่กันไป ที่ไม่ว่าใคร เพศไหน อายุเท่าไหร่ ก็สามารถเรียนโยคะได้ เริ่มต้นตั้งแต่วันนี้ในการดูแลสุขภาพร่างกาย และที่สำคัญต้องไม่ลืมทำประกันสุขภาพ กับ แรบบิท แคร์ ไว้ เพื่อเป็นการวางแผนการดูแลสุขภาพในระยะยาวนั่นเอง